Czym różni się coach, psycholog, psychoterapeuta i psychiatra?

Czym różni się coach, psycholog, psychoterapeuta i psychiatra?

Zanim umówisz pierwszą wizytę, warto wiedzieć, do kogo właściwie idziesz. Te cztery nazwy brzmią podobnie, ale oznaczają zupełnie inną pracę, inne wykształcenie i inne wskazania.

Psychiatra 

Psychiatra jest lekarzem – jedynym spośród tych czterech specjalistów, który ukończył studia medyczne i specjalizację z psychiatrii. Tylko psychiatra może stawiać diagnozy medyczne i przepisywać leki.
Do psychiatry warto się zgłosić, gdy objawy są nasilone i utrudniają codzienne funkcjonowanie: depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia lękowe wymagające farmakoterapii, zaburzenia psychotyczne, myśli samobójcze.
Psychiatra nie prowadzi psychoterapii – chyba że ukończył dodatkowo szkolenie psychoterapeutyczne.

Psychoterapeuta

Psychoterapeuta prowadzi długoterminowy, ustrukturyzowany proces leczenia. Pracuje z zaburzeniami, dociera do ich źródeł i pomaga zrozumieć mechanizmy, które nimi rządzą.
Psychoterapeutą może zostać osoba z różnym wykształceniem wyższym (psychologicznym, medycznym, pedagogicznym, socjologicznym) – pod warunkiem ukończenia 4-letniego szkolenia psychoterapeutycznego akredytowanego przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne lub Polskie Towarzystwo Psychologiczne. Szkolenie obejmuje m.in. własną terapię i superwizję.
Psychoterapeuta nie przepisuje leków ani nie stawia diagnoz medycznych.
Psychoterapia sprawdza się przy: długotrwałych trudnościach emocjonalnych, traumie, zaburzeniach osobowości, nawracających kryzysach, gdy sama konsultacja czy coaching nie wystarczają.

Psycholog

Psycholog ukończył 5-letnie studia magisterskie z psychologii. To tytuł zawodowy – nie oznacza automatycznie uprawnień do psychoterapii.
Psycholog nie jest lekarzem: nie przepisuje leków, nie stawia diagnoz medycznych. Może natomiast prowadzić diagnostykę psychologiczną, opiniowanie, konsultacje i wsparcie psychologiczne.
Konsultacja psychologiczna jest zazwyczaj krótsza i bardziej doraźna niż psychoterapia – skupia się na bieżącej sytuacji, nie na długoterminowym procesie leczenia.
Jeden psycholog może być równocześnie psychoterapeutą, jeśli ukończył odpowiednie szkolenie, ale nie jest to regułą.

Coach

Coach nie jest specjalistą od zdrowia psychicznego. Nie diagnozuje, nie leczy i nie pracuje z zaburzeniami – pracuje z celami, decyzjami i zasobami osoby, która dobrze funkcjonuje, ale chce zmienić jakiś obszar życia lub pracy.
Zawód coacha nie jest w Polsce regulowany prawnie – co oznacza, że nie ma jednolitych wymogów wykształcenia. Na rynku działają zarówno osoby po krótkich kursach, jak i certyfikowani coachowie z akredytacją ICF lub EMCC, a także – jak w moim przypadku – osoby z wykształceniem psychologicznym, które wybrały coaching jako formę pracy.
Coaching sprawdza się, gdy: chcesz podjąć ważną decyzję, zmieniasz coś w pracy lub życiu zawodowym, czujesz stagnację mimo że funkcjonujesz sprawnie, potrzebujesz kogoś do myślenia – nie do leczenia.

 

Do kogo w takim razie?

Jeśli masz nasilone objawy, które utrudniają codzienne funkcjonowanie → psychiatra, a równolegle psychoterapeuta.
Jeśli przeżywasz długotrwałe trudności emocjonalne, masz za sobą traumę lub nawracające kryzysy → psychoterapeuta.
Jeśli coś nie gra, ale jesteś sprawna zawodowo i funkcjonujesz – potrzebujesz kogoś do rozmowy, poukładania, nie do leczenia → psycholog (wsparcie psychologiczne) lub coach.
Jeśli nie jesteś pewna, co wybrać – konsultacja wstępna z psychologiem jest właśnie po to.

Jak pracuję ja

Jestem psychologiem, coachem i doradcą zawodowym – a wcześniej przez kilka lat rekruterką, specjalistką i liderką małych zespołów. To ostatnie ma znaczenie praktyczne: rozumiem rynek pracy od środka, nie tylko z perspektywy gabinetu. Wiem, jak wyglądają różne środowiska pracy, co oznacza zmiana pracy w praktyce i jak ocenia się ludzi w procesach rekrutacyjnych.

Moją wiedzę psychologiczną rozwijam na bieżąco – pracuję w oparciu o trzy podejścia:

  • ACT (Terapia Akceptacji i Zaangażowania) – pomaga zmienić relację z trudnymi myślami i emocjami, zamiast z nimi walczyć
  • TSR (Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach) – skupia się na tym, co już działa i co chcesz osiągnąć, nie na analizowaniu problemu w nieskończoność
  • RTZ (Racjonalna Terapia Zachowania) – pomaga identyfikować przekonania, które stoją za reakcjami emocjonalnymi i zachowaniami, i stopniowo je weryfikować

Jestem w trakcie programu mentoringowego prowadzącego do certyfikacji coachingowej, pracuję nad sobą w terapii (Gestalt, wcześniej CBT) i pozostaję pod regularną superwizją.

Dla Ciebie jako klienta oznacza to konkretnie: pracujesz z osobą, która cały czas się rozwija i sama korzysta z tego, co oferuje – nie teoretycznie, ale w praktyce. Superwizja oznacza, że moja praca jest regularnie konsultowana z doświadczonym specjalistą, co przekłada się na jakość tego, co dzieje się w gabinecie.

Pracuję w procesach trwających zazwyczaj 2–6 miesięcy – w zależności od rodzaju procesu i jego celów. Nie ma jednego szablonu: coaching kariery wygląda inaczej niż praca z wypaleniem czy trudnościami emocjonalnymi i stresem. Zakres i tempo ustalamy wspólnie na początku.

W mojej pracy zajmuję się między innymi:

  • wypaleniem zawodowym i przeciążeniem
  • trudnościami emocjonalnymi i stresem
  • decyzjami zawodowymi i zmianami kariery
  • poczuciem pustki lub braku sensu mimo zewnętrznych sukcesów

Możesz wybrać formę pracy, która pasuje do Twojej sytuacji:

Sprawdź też: Ile kosztuje coaching w Krakowie?, Ile kosztuje konsultacja psychologiczna w Krakowie?

Ewa Lesiak — psycholog, coach i doradca zawodowy, Kraków. [ewalesiak.pl]